Yangın algılama
Yangın algılama sistemleri; riskin erken fark edilmesi, doğru bildirim ve yönetmeliklere uygun izlenebilirlik için projelendirilir. Amaç gereksiz karmaşa olmadan güvenilir kapsama, senaryo bütünlüğü ve sürdürülebilir bir işletme düzenidir. Panel mimarisi, dedektör seçimi, kablolama sınıfı ve cause and effect matrisi proje başında birlikte netleştirilir.
Kullanıldığı yerler
- Hastane ve sağlık tesisleri
- Okul ve yurt
- AVM ve otel
- Kamu binaları
- Sanayi ve depo
- Otopark
Algılama, bildirim ve senaryo
Yangın algılama sistemi, yangının erken evrede sahadaki cihazlarla algılanmasını, panel üzerinden değerlendirilmesini ve sesli ile ışıklı uyarı ile ilgili senaryoların tetiklenmesini sağlar. Proje ölçeği; bina kullanımı, kat yüksekliği, kaçış yolları, mevcut mekanik sistemler ve idare beklentilerine göre belirlenir. Erken algılama tek başına yeterli değildir; yanlış alarmın azaltılması, cihazların doğru yerleştirilmesi ve işletme personelinin paneli doğru okuması da aynı ölçüde önemlidir.
Adresli sistemlerde her cihaz panoda tekil olarak izlenir; konvansiyonel sistemlerde ise zon bazlı bildirim yapılır. Büyük ve karmaşık yapılarda adresli mimari, yanlış alarm yönetimi ve bakım izlenebilirliği açısından genellikle daha uygundur. Küçük ve basit yapılarda konvansiyonel mimari de yeterli olabilir. Seçim yalnızca cihaz sayısına değil, bakım kolaylığına, senaryo karmaşıklığına ve gelecek genişleme ihtiyacına da dayanır.
BYKHY ve ilgili TS EN 54 parçaları proje şartnamesinin omurgasını oluşturur. Cihazların CPR kapsamında performans beyanı ve CE işaretlemesi tedarik aşamasında kontrol edilir. Üreticiye özel sertifika iddiaları burada genel geçer doğrulanmış belge gibi sunulmaz; saha ve teklif aşamasında ilgili dokümanlar ayrıca doğrulanır.
Sistem mimarisi: adresli ve konvansiyonel
Adresli mimaride cihazlar loop hatları üzerinde adreslenir. Loop kapasitesi üretici limitlerine, kablo mesafesine ve cihaz yüküne bağlıdır. Kısa devre ve hat kopmalarının etkisini sınırlamak için izolatörler planlanır. Birden fazla panel gerektiğinde panel ağı ve tekrarlayıcı paneller ile merkezi izleme sağlanır. Adres planı, cihaz tipi ve mekan adı etiketlemesi bakım ekibinin sahada hızlı hareket etmesini kolaylaştırır.
Konvansiyonel mimaride her zon ayrı hat olarak kablolanır; alarm hangi zondan geldiği bilinir fakat cihaz seviyesinde adres yoktur. Bu yaklaşım küçük yapılarda maliyet ve sadelik avantajı sunar; ancak geniş binalarda arıza yerinin tespiti ve yanlış alarm analizi daha fazla zaman alabilir. Her iki mimaride de güç kaynağı, akü kapasitesi ve yedekleme süresi TS EN 54-4 ve proje ihtiyacına göre hesaplanır.
Panel seçiminde giriş çıkış noktası sayısı, network kapasitesi, grafik yazılım entegrasyonu ve dil desteği değerlendirilir. Tekrarlayıcı paneller güvenlik odası, resepsiyon veya teknik odada konumlandırılabilir. Yedek güç hesabında bekleme ve alarm süreleri ayrı ayrı ele alınır; gerilim düşümü hesabı uzun hatlarda ihmal edilmemelidir.
- Loop yapısı, kapasite ve izolatör yerleşimi
- Panel ağı ve tekrarlayıcı paneller
- Akü kapasite ve kablo gerilim düşümü hesabı
- Zonlama, adres planı ve etiketleme mantığı
- Adresli ile konvansiyonel seçim kriterlerinin yazılı karşılaştırması
Dedektör tipleri ve seçim kriterleri
Dedektör seçimi mekânın yangın senaryosu, ortam koşulları ve yanlış alarm riskine göre yapılır. Optik duman dedektörleri birçok ofis ve koridor için uygundur; mutfak, otopark veya yüksek tozlu alanlarda ısı, çoklu sensör veya özel teknoloji tercih edilir. Tavan yüksekliği, hava akımı, buhar ve toz yükü seçimi doğrudan etkiler. Yanlış yerleştirilmiş doğru tip cihaz bile gereksiz alarm üretebilir.
Özel risk alanlarında hat tipi ısı kablosu, aspirasyonlu algılama, ışın tipi beam dedektör veya alev dedektörü gündeme gelebilir. Veri merkezi, arşiv ve müze gibi kritik hacimlerde erken algılama ihtiyacı ile ortamın toz veya hava değişimi birlikte değerlendirilir. Dedektör tipi seçildikten sonra hassasiyet sınıfı, montaj yüksekliği ve bakım erişimi de projeye işlenir.
- Optik duman dedektörü — genel kullanım alanları
- Isı dedektörü sabit veya artış hızı — mutfak, kazan dairesi
- Çoklu sensör — karma riskli mekânlar
- Hat tipi ısı kablosu — tünel, otopark, kablo kanalı
- Aspirasyonlu algılama — veri merkezi, müze, arşiv
- Işın beam dedektör — yüksek tavanlı hacimler
- Alev veya gaz dedektörü — özel risk alanları ihtiyaca göre
Yangın senaryoları (cause and effect)
Yangın paneli yalnızca alarm vermekle kalmaz; asansör yangın modu, HVAC kapatma ve damper, yangın kapısı mıknatısları, duman tahliye veya basınçlandırma, gazlı söndürme veya sprinkler arayüzü, acil anons paneli tetikleme ve kartlı geçiş kapılarının fail-safe açılması gibi senaryolarla entegre çalışabilir. Bu ilişkiler cause and effect matrisi ile dokümante edilir ve kabul testinde satır satır doğrulanır.
Senaryo yazımında gecikme süreleri, doğrulama alarmı, iki dedektör kuralı ve manuel iptal koşulları açıkça tanımlanır. Kuru kontak çıkışları birçok entegrasyonda ilk ve en az riskli adımdır; protokol tabanlı entegrasyonlar ayrıca doğrulanır. Matris güncellenmeden saha kablosu veya yazılım değişikliği yapılmamalıdır; aksi halde kabul edilen davranış ile sahadaki davranış ayrışır.
- Asansör yangın modu ve kat çağrı engeli
- HVAC kapatma, damper ve duman tahliye ilişkileri
- Yangın kapısı mıknatıs bırakma ve geçiş fail-safe
- Acil anons otomatik mesaj tetikleme
- Gecikme, doğrulama ve iki dedektör kuralları
Kablolama, CPR ve proje çıktıları
Yangına dayanıklı kablolar, CPR sınıfı ve devre bütünlüğü gereksinimleri proje şartnamesine göre seçilir. Kablo yolları, topraklama ve parazit yönetimi özellikle panel cihaz mesafesi uzun olan yapılarda kritiktir. Loop ve zon hatlarında ek yerleri, terminal kutuları ve etiketleme bakım erişimini doğrudan etkiler. Yanlış alarm azaltmak için cihaz tipi, ortam filtresi, gecikme ve doğrulama senaryoları birlikte değerlendirilir.
Proje çıktıları tipik olarak tek hat şeması, kat planı yerleşimi, akü loop ve gerilim düşümü hesap föyleri, cihaz listesi ve cause and effect matrisini içerir. İtfaiye veya idare onay süreci yerel uygulamaya göre yürütülür; onayın kim tarafından alınacağı sözleşme kapsamında netleştirilir. As-built çizimler ve cihaz adres listesi işletmeye teslim paketinin parçasıdır.
Test, kabul, işletme ve bakım
Devreye almada loop ve izolasyon ölçümü, tek tek cihaz testi, senaryo testi ve akü yük testi yapılır; sonuçlar kabul tutanağına işlenir. İşletmede kullanıcı eğitimi, etiketleme ve kayıt defteri düzeni önemlidir. Panel olay günlüğü, kullanıcı yetkileri ve şifre yönetimi de teslim kapsamında gözden geçirilir.
Periyodik bakım TS EN 54-14 rehberliğinde planlanır: panel ve güç kaynağı kontrolü, akü kapasite testi, dedektör hassasiyet veya kirlilik kontrolü, buton ve siren testleri, loop ölçümü ve senaryo doğrulamaları. Bakım periyotları bina kullanımına ve risk sınıfına göre sıkılaştırılabilir. Ayrıntılı periyot tablosu Periyodik Bakım hizmet sayfasındadır. Yanlış alarm eğilimi görülen bölgelerde ortam ve cihaz tipi yeniden değerlendirilir.
- Cihaz bazlı fonksiyon ve adres doğrulama
- Cause and effect senaryo uçtan uca testi
- Akü yük ve şarj durumu kaydı
- Kullanıcı eğitimi ve işletme kartı teslimi
- Periyodik bakım formu ve olay kayıt defteri
Sistem mimarisi (özet şema)
Standartlar ve mevzuat
- TS EN 54-2 — Yangın alarm kontrol ve gösterge ekipmanı
- TS EN 54-3 — Sesli uyarı cihazları
- TS EN 54-4 — Güç kaynağı ekipmanı
- TS EN 54-5 — Isı dedektörleri
- TS EN 54-7 — Duman dedektörleri
- TS EN 54-11 — El tipi yangın alarm butonları
- TS EN 54-13 — Sistem bileşenlerinin uyumluluğu
- TS EN 54-14 — Planlama, tasarım, kurulum, devreye alma, kullanım ve bakım
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY)
- CPR kapsamında cihaz performans beyanı ve CE işaretlemesi
Bileşenler
- Yangın alarm kontrol paneli (FACP)
- Güç kaynağı ve akü seti
- Optik duman, ısı ve çoklu sensör dedektörler
- El tipi yangın alarm butonları
- Sesli ve ışıklı uyarı cihazları
- İzolasyon ve giriş çıkış modülleri
- Tekrarlayıcı (repeater) panel
- Hat tipi ısı kablosu, aspirasyon veya beam dedektör (ihtiyaca göre)
Örnek ürünler
Marka ve model seçimi proje ihtiyacına göre yapılır. Üreticiye özel yetki / bayilik iddiası taşımayan örneklerdir.
Bosch
AVENAR panel 8000
Orta ve büyük tesisler için modüler adreslenebilir yangın paneli. Kontrolör FPE-8000-SPC veya FPE-8000-PPC’dir; uzak tuş takımı ayrı koddur.
HastaneAVMKamu binasıSanayiKampüs- Panel kontrolörü: FPE-8000-SPC (standart lisans) veya FPE-8000-PPC (premium lisans)
- Uzak tuş takımı bu kart değildir; kodu FPE-8000-FMR
- Renkli dokunmatik arayüz; alarm, arıza ve olaylar ekranda
- Modüler yapı; orta ve büyük tesisler için
- Premium lisansta bina yönetimi ve sesli tahliye arayüzleri (üretici tanımı)
Bosch
AVENAR keypad 8000
Beyaz polikarbonat uzak tuş takımı. Arayüz panel ile aynıdır; kabin değildir.
Güvenlik odasıResepsiyonTeknik oda- 7 inç renkli LCD, WVGA 800 × 480; üzerinde 8 inç dokunmatik yüzey
- 6 sabit tuş, 3 programlanabilir fonksiyon tuşu, 18 LED
- Gövde polikarbonat, RAL 9003; 280,1 × 339 × 80,2 mm; 2,8 kg
- CAN1, CAN2, ETH1–ETH4, USB
- AVENAR panel 8000 ile yedek panel kontrolörü olarak da kullanılabilir; bu rolde uzak tuş takımı olmaz
Bosch
FAP-420-O optik duman dedektörü
LSN improved adreslenebilir optik (saçılma) duman dedektörü; nokta tip yangın algılama için.
OfisOtelKoridorOkul- Analog adreslenebilir optik duman algılama (saçılma yöntemi)
- LSN improved döngü; kısa devre izolasyonu desteği
- ISP ile sinyal analizi; yanlış alarm azaltmaya yönelik işleme
- MS 400 / MS 400 B taban ile tavan montajı
- EN 54-7 uyumlu optik duman dedektörü (üretici ürün hattı)
Bosch
FAP-425-OT optik/ısı kombine dedektör
AVENAR detector 4000 ailesi; optik duman + termal sensörlü adreslenebilir çoklu sensör dedektörü.
OfisOtelHastaneÜretim- Optik (saçılma) duman sensörü + termal (ısı) sensör kombinasyonu
- ISP ile sürekli sinyal analizi; aldatıcı olaylara karşı dayanım
- Termal maksimum: 54 °C veya 69 °C; diferansiyel sınıflar A2S/A2R/BS/BR (yapılandırmaya göre)
- Otomatik adresleme; FAP-425-OT-R’de rotary ile manuel/otomatik adres
- Çalışma gerilimi 15–33 V DC; tipik akım 0,55 mA (üretici verisi)
Bosch
FMC-420RW manuel ihbar butonu
Adreslenebilir tek eylemli manuel çağrı noktası; cam veya resetlenebilir varyantlar, iç / dış mekân seçenekleri.
Kaçış yoluKoridorMerdivenOtopark- LSN improved adreslenebilir; döngüde izolatör desteği
- Tip A doğrudan alarm tetikleme (cam kırma veya resetlenebilir)
- LED ile alarm / muayene durumu göstergesi
- İç mekân IP54; dış mekân modellerde IP67 (üretici varyantı)
- Çalışma gerilimi 15–33 V DC; tipik LSN akımı 0,26 mA
Eaton
xDetect adreslenebilir panel
Metal kabinli adreslenebilir panel. Küçük gövde 1–2 döngü, büyük gövde 1–4 döngü. Fotoğraf gövde ölçüsünü ayırt etmez.
OkulOtelOfisDepo- EFXD01020 küçük gövde: 1–2 döngü, 7 kart yuvası
- EFXD01040 büyük gövde: 1–4 döngü, 12 kart yuvası
- 128 bölge göstergeli seçenekler: EFXD01022 ve EFXD01042
- 7 inç renkli dokunmatik ekran
- Döngü başına en fazla 600 mA; döngü uzunluğu 2 km
- CIE başına en fazla 1000 bölge
- EN 54-2 ve EN 54-4; LPCB
Siemens
Sinteso otomatik dedektör
Fotoğraf Sinteso dedektör ailesinindir. Bu kare bir yangın paneli değildir; panel kodu ayrıca doğrulanmadan yazılmaz.
HastaneSanayiYüksek binaKampüs
Siemens
Sinteso ASA dedektörler
ASA teknolojili Sinteso otomatik dedektörler. Sipariş kodu bu kartta sabitlenmedi.
HastaneSanayiYüksek bina
Honeywell
Morley-IAS Max panel
System Sensor protokolü destekli, 7 inç dokunmatik ekranlı adreslenebilir yangın alarm paneli ailesi.
OkulOtelOfisDepoSağlık- 7 inç renkli dokunmatik ekran; eldivenle kullanılabilir dirençli dokunmatik
- Döngü başına 750 mA; döngüde 99 dedektör + 99 I/O (198 adres)
- MA-2000: 2 döngü; MA-8000: 4 döngü (8’e genişletilebilir)
- CAN-bus ağ: en fazla 64 panel veya 128 döngü
- USB ile yapılandırma / firmware; Boolean cause-and-effect mantığı
Honeywell
Morley-IAS Max LCD tekrarlayıcı
Max panellerle kullanılan 7 inç dokunmatik LCD tekrarlayıcı / uzak gösterge ünitesi.
Güvenlik odasıResepsiyonTeknik oda- 7 inç renkli dokunmatik arayüz (Max panel ailesi ile uyumlu)
- Alarm, arıza ve sistem durumunun uzak noktadan izlenmesi
- CAN-bus / Max ağ topolojisi içinde kullanım (üretici yapılandırması)
- Eldivenle kullanılabilir dirençli dokunmatik (Max ailesi arayüz yaklaşımı)
Solo
Solo 365 duman dedektörü test cihazı
Basınçsız kartuşla talep üzerine duman üreten taşınabilir fonksiyonel test cihazı; nokta tip ve ASD test desteği.
Periyodik bakımKabul testiServis- Talep üzerine duman üretimi; basınçsız / itici gazsız kartuş
- Yakınlık sensörü ile otomatik test başlangıcı; gecikmeli başlatma modu
- Clearing mode ile tekrar alarm riskini azaltma
- Otomatik LED fener; ince gövde ile zor erişilen dedektörlere ulaşım
- Solo 372 adaptör ile aspirasyon (ASD) sistemi fonksiyonel testi
Solo
Solo 372 ASD adaptörü
Solo 365 ile aspirasyon (ASD) duman algılama sistemlerinin fonksiyonel testi için adaptör.
Periyodik bakımASD kabul testi- Standart bardak yerine Solo 365’e takılır
- Delayed Start modu ile adaptör konumlandırma süresi
- Nokta tip dedektör ve ASD testini tek taşınabilir cihazla birleştirir
- Solo erişim direkleri ile uyumlu kullanım
Sık sorulan sorular
Periyodik bakım TS EN 54-14 rehberliğinde planlanır. Kullanıcı kontrolleri daha sık; teknik bakım ise aylık / üç aylık / altı aylık / yıllık iş kalemleriyle yürütülür. Tesis riskine ve sözleşme SLA’sına göre net program çıkarılır.
Keşif talepleriniz Türkiye genelinde değerlendirilir.
Projenizi birlikte hayata geçirelim.
İhtiyacınızı anlatın; uygun güvenlik çözümünü birlikte değerlendirelim.